Rechten werknemer bij doorstart na faillissement

“Het bedrijf waar ik heb gewerkt is failliet verklaard en de curator heeft mij ontslagen. Er vindt een doorstart plaats. Ik weet dat er een uitspraak is van het Europese Hof van Justitie over een doorstart in pre-pack en de rechten van werknemers. Zou ik mij kunnen verzetten tegen het ontslag met een beroep op deze uitspraak?” Deze vraag stelde een cliënt mij onlangs.

Kinderopvang Estro

De uitspraak waar de cliënt op doelde, betrof het faillissement van het Nederlandse bedrijf Estro Groep, dat tot haar faillissement het grootste kinderdagverblijf in Nederland was. Estro had zo’n 380 vestigingen en in totaal ongeveer 3600 werknemers. Op 5 juni 2014 heeft Estro Groep de rechtbank Amsterdam gevraagd om een stille curator aan te stellen om een doorstart voor te bereiden. Dit is een verzoek om een zogenaamde pre-pack toe te passen.

Pre-pack bij faillissement

Een pre-pack beoogt tot in de kleinste details de overdracht van een onderneming voor te bereiden om na de faillietverklaring een snelle doorstart mogelijk te maken voor de levensvatbare onderdelen van de onderneming. Op deze manier kan een onderneming onderbreking van de activiteiten vermijden, zodat de waarde van de onderneming en de werkgelegenheid behouden blijven.

Een stille curator heeft geen formele bevoegdheden, omdat er nog geen sprake is van een faillissement en pre-pack geen wettelijke basis heeft. De stille curator kijkt mee bij de voorbereiding van de doorstart. De stille curator moet daarbij de belangen van de schuldeisers behartigen.

Estro vs Smallsteps

Bij de Estro Groep is op 10 juni 2014 een stille curator aangesteld. Op 20 juni 2014 is het bedrijf Smallsteps opgericht om als doorstartende onderneming een groot deel van de kinderopvangverblijven van Estro Groep over te nemen. Smallsteps was via aandeelhouders gelieerd met de Estro Groep.

Op 5 juli 2014 is vervolgens het faillissement van Estro Groep uitgesproken. De stille curator is door de rechtbank benoemd tot curator. Diezelfde dag is de doorstart geformaliseerd. Op 7 juli 2014 zijn alle werknemers van Estro Groep door de curator ontslagen. Smallsteps heeft aan circa 2 600 voormalige werknemers van Estro Groep een nieuwe arbeidsovereenkomst aangeboden. Meer dan 1000 werknemers raakten hun baan kwijt.

Bescherming werknemer bij doorstart

De Federatie Nederlandse Vakvereniging (FNV) en vier werkneemsters die werkzaam waren in kinderopvangverblijven van Estro Groep, maar aan wie geen nieuwe arbeidsovereenkomsten waren aangeboden, hebben een procedure aanhangig gemaakt bij de rechtbank Midden-Nederland. Volgens hen moet een Europese richtlijn die beoogt werknemers te beschermen bij overgang van een onderneming worden toegepast. Zij zijn van mening dat de werkneemsters met behoud van hun arbeidsvoorwaarden van rechtswege in dienst van Smallsteps zijn gekomen.

De rechtbank Midden-Nederland heeft besloten het Europese Hof van Justitie vragen voor te leggen.

Hof over pre-pack

Het Hof van Justitie stelde vast dat de doorstart weliswaar is voorbereid vóór de faillietverklaring (pre-pack), maar pas daarna is uitgevoerd. Het Hof oordeelde dat een doorstart door middel van pre-pack niet de liquidatie van de onderneming beoogt, de activiteiten worden immers voortgezet. Daarom gaan de werknemers bij een pre-pack automatisch mee over naar de nieuwe onderneming met behoud van hun arbeidsvoorwaarden.

Het Hof stelt vast dat de fase van de pre-pack die voorafgaat aan de faillietverklaring, geen enkele grondslag in de Nederlandse wettelijke regeling heeft. De doorstart wordt dus niet uitgevoerd onder toezicht van de rechtbank, maar door de leiding van de onderneming, die de onderhandelingen voert en de besluiten neemt die de verkoop van de failliete onderneming voorbereiden. De stille curator en een beoogd rechter-commissaris kijken weliswaar mee, maar formeel hebben zij geen enkele bevoegdheid. Zij staan niet onder toezicht van een overheidsinstantie. Een pre-pack voldoet daarom naar het oordeel van het Hof niet aan alle voorwaarden van de Europese richtlijn, zodat niet kan worden afgeweken van de beschermingsregeling die daarin voor werknemers is opgenomen.

Einde pre-pack?

Deze uitspraak van het Europese Hof van Justitie kan grote gevolgen hebben. Het is denkbaar dat werknemers van een via pre-pack doorgestarte onderneming bij de doorstarter tewerkstelling kunnen eisen, omdat hun ontslag ongeldig is. Ook kunnen zij betaling van hun salaris vorderen. Werknemers die wel zijn overgenomen door de doorstarter kunnen ook een claim hebben, bijvoorbeeld wanneer zij bij de doorstart op basis van ongunstiger voorwaarden in dienst zijn getreden. De uitspraak van het Europese Hof van Justitie kan dus een behoorlijk staartje hebben. Het Hof heeft zich beperkt tot de pre-pack doorstart, maar mogelijk is er een uitstralingseffect op andere doorstartscenario’s. Wat te denken van de situatie waarin een doorstart wordt voorbereid bij een surseance. Of de ondernemer vraagt zelf het faillissement aan en legt vervolgens een plan voor een doorstart voor aan de curator, die vervolgens de doorstart organiseert. Nieuwe procedures lijken onvermijdelijk!

 

Wij houden u op de hoogte. Heeft u vragen over dit onderwerp? Neem dan contact met ons op.